Straatfotografie kan anders

Deel deze pagina

“We moeten loskomen van registrerende fotografie”, sprak een lid van een fotoclub na een van mijn lezingen over straatfotografie. Ik herinner me niet wie het zei, en bij welke club het was, maar het zinnetje bleef me bij. Veel mensen gaan ervan uit dat fotografie louter dient om de werkelijkheid vast te leggen. Maar dat is bij straatfotografie vaak een grote hindernis voor de creativiteit. Het kan anders.

Registratie vs kunst

Registrerende fotografie gaat om informeren, om dingen te tonen zoals ze eruit zien. Dit stelt eisen aan techniek en compositie. De foto’s moeten scherp zijn, een belichting hebben die natuurlijk overkomt en het onderwerp dient het totaalbeeld te domineren. Wie de foto bekijkt, mag geen twijfel hebben over wat de foto betekent of wil tonen.

Registrerende fotografie streeft een soort objectiviteit na. De meeste productfotografie, portretten, persfoto’s en landschapsfotografie vallen in deze categorie. En zeker ook de huis-, tuin- en keukenkiekjes die mensen met hun gsm schieten. Kortom, de meeste fotografie.

Kunstfotografie, het tegenovergestelde van registrerende fotografie, toont niet hoe de dingen eruit zien, maar hoe de maker naar dingen kijkt. Door radicale keuzes te maken legt de fotograaf een deel van zichzelf bloot. Om het beoogde resultaat te bereiken, kan elke techniek van pas komen. Zo kunnen onder meer onscherpte, onder- of overbelichting en een ongewone plaatsing van onderwerpen in het kader bijdragen tot wat de maker wil zeggen.

Kunstfotografie is bewust subjectief. Niet per definitie abstract of zonder informatiewaarde, maar er zit een kronkel in. Iets wat je minder makkelijk kan duiden. Noem het een statement of een speciale kijk.

Anders gaan fotograferen

Als ik voordrachten geef over straatfotografie, merk ik dat het genre door velen als een vorm van registrerende fotografie wordt beschouwd. Onterecht, want veel straatfotografen hebben juist een heel eigen benadering. Maar het is vooral ook jammer om straatfotografie enkel op die registrerende manier te beoefenen.

Plaatjes schieten van voorbijgangers, mensen op een terras of markt, of winkelpubliek fotograferen: er is natuurlijk niks mis met het zo nauwkeurig mogelijk vastleggen van het straatleven. De foto’s kunnen prachtig zijn.

Maar België is geen India, en Antwerpen is geen New York. Er gebeurt hier te weinig om elke dag met interessante straatfoto’s thuis te komen als je louter wil documenteren. En dus val je als registrerende straatfotograaf snel in herhaling als je geen creatieve invalshoek hebt. Wellicht is dit een reden waarom veel hobbyfotografen weleens een paar dagen straatfotografie doen, maar het hierna terzijde schuiven: het plezier kan verdwijnen als je enkel registreert. Straatfotografie lijkt opeens moeilijk.

Toch valt dat wel mee. Het probleem is veeleer dat mensen vastzitten aan bepaalde opvattingen over kwaliteit en schoonheid. Die zijn niet zelden geworteld in de veronderstelling dat foto’s de realiteit accuraat moeten weergeven en dus aan een aantal technische of compositorische eisen moeten voldoen. En daardoor blokkeren ze bij het maken van foto’s, opgeslokt door opvattingen die er in wezen nauwelijks toe doen.

Wat weleens vergeten wordt: er is geen enkele wet of regel die voorschrijft dat foto’s scherp moeten zijn, en “perfect” belicht, en dat elke horizon recht dient te zijn en dat mensen niet het beeld uit mogen wandelen. Dat zijn namelijk geen regels, maar meningen. Camera’s werken bij gratie van de belichtingsdriehoek, maar hoe je een camera gebruikt is helemaal aan jou. De meeste functies op een fototoestel zijn overbodig. Veel belangrijker is je verbeeldingskracht. Zonder verbeelding zal je niet gauw spannende foto’s maken.

Maak straatfotografie weer leuk

Als je niet wil vastlopen in straatfotografie, moet je je creativiteit aanspreken. Stap daarom af van de gedachte dat straatfotografie in alle gevallen de werkelijkheid volledig herkenbaar en helder moet weergeven. Bedenk op welke andere manieren je de wereld om je heen kan tonen. Maak ruimte voor mysterie en onvoorspelbaarheid. Er zijn enorm veel mogelijkheden, waarvan een aantal ook altijd aan bod komt in mijn workshops. Zomaar wat simpele ideeën:

  • Beperk je in je foto tot details van voorwerpen of situaties.
  • Houd je camera schuin, omhoog of omlaag.
  • Stap af van dat eeuwige zwart-wit voor straatfotografie en kies resoluut voor kleur.
  • Of ga naar zwart-wit als je normaal in kleur werkt.
  • Breng je onderwerp bewust onscherp in beeld.
  • Ga twee F-stops lager zitten dan je camera adviseert.
  • Kies voor een lange sluitertijd en zie wat er gebeurt.
  • Ga tegen je instinct in en zet mensen op een plek in je kader waar ze in de fotoclub van gruwen.

Het resultaat? Je gaat je een veel vrijere fotograaf voelen én meer plezier krijgen in straatfotografie. En je foto’s gaan er onherroepelijk minder doorsnee uitzien. Ik geef toe, als je jaren enkel met registrerende fotografie bezig was, voelt dit onwennig. Maar gaandeweg ontdek je vanzelf hoe je met een ongewone benadering niet alleen ongewone, maar ook mooiere foto’s maakt.

3 reacties

  1. Dag Marc. Je hebt 100% gelijk. Het heeft me veel tijd gekost om dat zelf te ontdekken. Het inzicht is er gekomen nadat ik bij jou een workshop volgde. Ik volg je al een paar jaar en ik zie dat je zelf ook meer en beter creatief uit de hoek komt. Top.

  2. Het is niet zo’n zwart-wit verhaal. Ook de meeste registrerende fotografie zou meer moeten zijn dan louter registratie. Ook daar zijn zaken als originele compositie, dito invalshoek, bijzondere belichting etc belangrijk. Het is niet omdat het registrerend is dat er geen creativiteit aan te pas zou moeten komen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Terug naar boven