Waarom straatfotografie?

Deel deze pagina

waarom straatfotografie

Waarom doe ik aan straatfotografie? Wat maakt het zo’n aangenaam tijdverdrijf? En waarom is het soms ook zo frustrerend?

Het zijn niet de grote vraagstukken des levens. Toch zoeven ze weleens voorbij. Ik dacht er laatst aan toen een studente fotografie mij kwam interviewen voor een scriptie. Want is het niet raar: een dag schier doelloos door de stad gaan dwalen in de hoop dat er iets voor je camera gebeurt? Moederziel alleen met als enige zekerheid: vanavond doen de voeten pijn. Er zijn mensen die op hetzelfde moment slimmer worden door een museum te bezoeken, hun sociale vaardigheden op peil houden bij vrienden, zich te pletter joggen in de hoop op eeuwig leven, of – godbetert – gaan shoppen… Dat kan ik ook wel doen, zou je zeggen. Maar nee, ik kies straatfotografie. Waarom toch?

Straatfotografie is zo simpel

Hoewel een solitaire bezigheid ben je niet alleen als straatfotograaf. Alwetende Google zegt dat het een van de populairste genres in de fotografie is. Straatfotografie is gemakkelijk. Je hebt er geen studio voor nodig en elke camera is geschikt. Iedereen kan het. Of dat de kwaliteit ten goede komt, weet ik niet. Veel van wat er onder de noemer straatfotografie wordt verspreid, bestaat uit plaatjes van mensen die over straat wandelen. Op zich geen probleem, maar je moet die bewegende poppetjes wel met een beetje fantasie proberen vorm te geven. Vind ik.

Wat meteen een reden is waarom ik foto’s maak. Ik wil iets doen met die poppetjes. Ze in een context plaatsen waardoor dat alledaagse minder alledaags wordt. Een straatfoto toont de schoonheid van de normaliteit, of juist een lelijkheid waaraan we gemakkelijk voorbijgaan. Het is orde scheppen in de chaos. De wanorde in mijn leefwereld, maar ook die in mijn hoofd want daar gebeurt soms veel te veel. Op straat heb je een telkens veranderende omgeving, die je niet kan sturen, en het is een, excusez le cliché, uitdaging om die op een interessante manier te bevriezen.

Het vastleggen van die omgeving doe je idealiter op zo’n manier dat de kijker het beeld, na het zien vervan, even op het netvlies houdt, en zich iets afvraagt. Want, zoals een ander cliché wil, een foto vertelt een verhaal, al ben ik geneigd om het eerder een scène te noemen. Ik ben van de oude stempel, van voordat iedere gladde reclamejongen zich storyteller ging noemen, en voor mij heeft een verhaal enige body. Wanneer je een foto maakt die op een scène uit een verhaal lijkt, heb je volgens mij al een aardige klus geklaard.

En een scène kan vragen oproepen. Heeft die dame voor de etalage iets te maken met die dure wagen die komt aangescheurd? Is het haar minnaar? Of zitten er een paar vieze kereltjes in die haar iets vunzigs gaan toeroepen? Waarom is er van die fietsen niks meer over? Is er een bom ontploft? Van wie zijn ze eigenlijk en waarom blijven ze daar zo achteloos liggen? En van wie zijn die voeten en die wandelstok? Wat doet de eigenaar ervan voor werk? Het lijkt me geen armoedzaaier.

Straatfotografie is zo moeilijk

Fotograferen op straat is moeilijk. Om er wat memorabels van te maken moet je iets van compositie kennen, interessante taferelen weten te identificeren en op het juiste moment kunnen afdrukken. Vaak heb je maar een tiende van een seconde voor de perfect getimede klik. Als je die mist, is alle moeite voor niks.

*** Lees verder onder de foto ***

Daarom straatfotografie

Je moet ook enige schroom kunnen overwinnen. Niemand gaat naar buiten om zich door een straatfotograaf te laten vereeuwigen. Hoe gaan ze reageren? Meestal gebeurt er niks, en er zijn technieken die de kans op een boze reactie verminderen. Maar je bent nooit zeker. Dat maakt het spannend. Ook fotografen die al tientallen jaren de straat in beeld brengen, ervaren nog nervositeit. Dat zeggen ze tenminste.

Het geeft voldoening als een tafereel precies zo wordt als je hoopte. Dat komt niet alle dagen voor. Want het gebrek aan controle over wat je vastlegt, zorgt voor veel mislukkingen. Wie landschappen, portretten en bezienswaardigheden fotografeert, komt met meer geslaagde foto’s thuis dan een straatfotograaf. Je moet volhouden. Het gaat erom eerst jezelf te beroeren. En als je foto’s nog iemand iets doen, krijg je daar bovenop de zelfbevestiging die voor iedereen belangrijk is, en waarnaar creatievelingen een nog grotere behoefte lijken te hebben dan anderen.

De foto ben je zelf

Foto’s maken is in essentie je eigen leven portretteren, ook al kom je zelf nooit in beeld. Wat en hoe je iets of iemand fotografeert, vertelt iets over jezelf. Daar geloof ik tamelijk hard in. Foto’s reflecteren de maker. Bruce Gilden werd beroemd door zijn straatportretten waarbij hij mensen zonder permissie een flitser voor hun neus hield. Hoor Gilden praten – op YouTube vind je voorbeelden – en hij is als zijn foto’s: energiek en extravert, op het brutale af. Het evenbeeld van hoe hij mensen portretteert: in your face. Sean Tucker, een Engelse fotograaf met een grote following op YouTube, is de tegenpool. Hij blijft op afstand van zijn onderwerpen, lijkt zoekende naar warmte in een verder vrij kil beeld. Ook geen toeval, want Tucker de Mens is gereserveerd en introvert. Zowel Gilden als Tucker gebruiken hun karakter in hun eigen voordeel.

Je hebt fotografen voor wie foto’s maken vooral een technische hobby is: het type dat zonder financiële tegenprestatie overal bij zet welke camera gebruikt werd en op Flickr meteen de EXIF-gegevens raadpleegt. Hun foto’s kunnen er oogverblindend uitzien, want belichting kun je met een gerust hart aan ze overlaten, en scoren goed in de gemiddelde fotowedstrijd, maar missen niet zelden bezieling of een afwijkende visie.

Kortom, via een foto, of dat nu een straatfoto is of iets anders, laat je mensen via jou naar de wereld kijken, en laat je de wereld tegelijkertijd naar jou kijken. Ik hoor deze of gene weleens over zelftherapie spreken en, al wordt er soms iets te gemakkelijk gepsychologiseerd, helemaal ernaast zit je daarmee niet. Je raakt in een flow die je alles doet vergeten, inclusief jezelf. Daarom werkt fotografie, en in het bijzonder de straatversie, ook zo verslavend.

En als het dan toch over gezondheid gaat: het is een goed excuus voor wat lichaamsbeweging.


Deel deze pagina